logofundacji

Fundusze rady rodziców

1. Zgodnie z art.53 ustawy o systemie oświaty w szkołach i przedszkolach - dla których organami prowadzącymi są samorządy terytorialne - działają rady rodziców, które reprezentują ogół rodziców uczniów.

2. Rady rodziców są organami szkoły (podobnie jak dyrektor szkoły, rada pedagogiczna i samorząd uczniowski) mogącymi, zgodnie z art. 54.ust 8 ustawy o systemie oświaty, gromadzić fundusze z dobrowolnych składek rodziców oraz innych źródeł. Zasady wydatkowania funduszy rady rodziców określa jej regulamin.

3. Od wprowadzenia w roku 2007 w/w. regulacji prawnych pojawiło się pytanie jak w świetle powyższych zapisów powinna być prowadzona gospodarka finansowa rady rodziców? Brak w tej kwestii jednoznacznych wykładni MEN, samorządów terytorialnych, urzędów skarbowych, Regionalnych Izb Obrachunkowych oraz orzeczeń sądowych skutkuje różnorodnością rozwiązań, niejednokrotnie zdecydowanie z sobą sprzecznych.

4. Z czasem wytworzyła się jednak pewna praktyka sprowadzająca się do tego, że:

  • urzędy skarbowe przyznawały radom rodziców NIP i akceptowały zawierane przez nie umowy o pracę, umowy zlecenia i umowy o dzieło,

  • ZUS akceptował zasadę, że rada rodziców jest płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne,

  • banki otwierały radom rodziców, po potwierdzeniu przez dyrektora szkoły ich formalnego powołania , odrębne rachunki bankowe.

  • rady rodziców samodzielnie dokonywały zakupów towarów i usług służących wspieraniu działalności statutowej szkoły.

5. Jednocześnie pojawiła się interpretacja., że środki finansowe zgromadzone przez radę rodziców są własnością organu prowadzącego - samorządu terytorialnego, w którego imieniu dysponuje nimi dyrektor szkoły (po ewentualnej akceptacji celu tych wydatków przez radę rodziców).

6. W roku 2014, w odpowiedzi na interpelację posła RP Lecha Sprawki , Minister Edukacji Narodowej, przedstawił opinię w której stwierdził, że: ustawodawca nie powołał rady rodziców jako podmiotu autonomicznego, ale działającego wewnątrz poszczególnych jednostek systemu oświaty [...] Rada rodziców, nie będąc zatem podmiotem samodzielnym, nie ma możliwości zakładania odrębnego rachunku bankowego, jak również samodzielnego dokonywania zakupów [...]. W ślad za powyższym rada rodziców w szkołach, dla których organem prowadzącym jest jednostka samorządu terytorialnego, nie może również mieć nadawanego numeru NIP i REGON, a także, nie działając w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność, nie może być pracodawcą, stroną umowy, dawać zleceń i odpowiednio być płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.

7. Upowszechnienie powyższego stanowiska spowodowało:

  • wstrzymanie przez część urzędów skarbowych nadawanie radom rodziców NIP

  • brak zgody wielu banków na o otwierania przez rady rodziców samodzielnych rachunków bankowych.

W praktyce skutkuje to obniżeniem aktywności rodziców i rad rodziców na terenie szkół oraz zaniechaniem, na co wskazują liczne współpracujące z Fundacją „Rodzice Szkole” rady rodziców, płacenia dobrowolnych składek i gromadzenia funduszy z innych źródeł. Taka sytuacja wyraźnie pogarsza kondycję finansową poszczególnych szkół.

8. W świetle przedstawionych faktów i opinii istnieje pilna potrzeba wprowadzenia jednoznacznych regulacji ustawowych - być może poprzez nowelizację prawa dotyczącego finansów publicznych i ustawy o systemie oświaty - umożliwiających radom rodziców:

  • posiadanie NIP,

  • posiadanie własnych rachunków bankowych,

  • nawiązywanie stosunków pracy w formie umów o dzieło, umów zleceń i umów o pracę

  • dokonywanie zakupów towarów i usług służących wspieraniu działalności statutowej szkoły.

9. W odpowiedzi na felieton „Niejasny status i finanse rad rodziców” opublikowanym 30 kwietnia br. w  dzienniku Rzeczpospolita,  pisałem: najwyższy czas, aby złe prawo dostosować do dobrej praktyki, a nie skupiać się na wydawaniu dwuznacznych opinii niszczących obywatelskie inicjatywy i ograniczających, zgodne z interesem społecznym, działania rodziców. Tak sformułowana opinia jest ciągle aktualna.

10. Fundacja „Rodzice Szkole” kilkakrotnie zwracała się do kolejnych ministrów edukacji narodowej (przedstawiając m. in. własne propozycje regulacji ustawowych) z propozycją podjęcie wspólnych prac na rzecz jednoznacznego rozstrzygnięcia powyższych kwestii i wyraźnego określenia praw oraz obowiązków rad rodziców w zakresie prowadzonej przez nie gospodarki finansowej.. Ponieważ nasze inicjatywy nie spotkały się z jakąkolwiek reakcją postanowiliśmy wystąpić w powyższej sprawie do Ministra Finansów. Mamy nadzieję, że doceniając potrzebę wypracowania rozwiązań będących niezbędnym warunkiem poszerzania kapitału społecznego, dla budowy którego szkoła i aktywni rodzice są jednym z najważniejszych środowisk w życiu publicznym, podejmie on działania zgodne z oczekiwaniami tysięcy rodziców, uczniów i nauczycieli.

 W imieniu Fundacji „Rodzice Szkole”

Wojciech Starzyński – Prezes Zarządu