logofundacji

Szkolny program profilaktyki

Prawdopodobnie każdy z nas zetknął się z maksymą „lepiej zapobiegać, niż leczyć”. Zapewne ta idea przyświecała Ministerstwu Edukacji Narodowej i Sportu, kiedy w roku 2002 włączyło profilaktykę do stałych zadań szkoły. Oprócz programu nauczania i programu wychowania, szkoła jest zobligowana realizować program profilaktyki dostosowany do potrzeb rozwojowych uczniów oraz danego środowiska. Program obejmuje wszystkie treści i działania o charakterze profilaktycznym.
W praktyce oznacza to zastosowanie się do kilku wytycznych, a z punktu widzenia rodzica ważne są dwie:
Poznanie potrzeb i problemów jest warunkiem koniecznym, aby program był adekwatny do danej społeczności. Służyć temu będą badania ankietowe wśród uczniów, rodziców i pracowników szkoły oraz wnikliwa obserwacja, tego, co dzieje się w placówce.
Przykład: jeśli w danej szkole mamy problem ze zjawiskiem „wagarowania”, szkolny program profilaktyki (SPP) powinien zawierać diagnozę przyczyn tego zjawiska i, poprzez zaplanowane konkretne działania, nakierowane na jego przyczynę, dążyć do zmniejszenia problemu. Jeśli jednocześnie nie mamy kłopotu np. z uczniami palącymi papierosy w toalecie, nie będziemy wprowadzać do SPP działań zwalczających to zjawisko.
Adresaci programu – są nimi wszyscy uczestnicy życia szkolnego, a zatem także rodzice i nauczyciele. Każdy powinien znać i rozumieć jego założenia. Pamiętając, że do kompetencji rady rodziców należy uchwalanie SPP (w porozumieniu z radą pedagogiczną), jest to tym bardziej istotne. Znajomość oraz zrozumienie programu profilaktyki pozwala na rzeczywiste realizowanie zarówno jego założeń, jak i zapisów ustawy o systemie oświaty.

Ważne jest zrozumienie, że profilaktyka powinna uzupełniać wychowanie, nie może go jednak zastępować. Jeśli nie przekażemy naszym dzieciom wartości, norm społecznych, moralnych i nie zbudujemy hierarchii wartości (co mieści się w pojęciu wychowania), działania profilaktyczne nie będą skuteczne.
Kadra pedagogiczna dostrzega korzyści płynące z wprowadzenia SPP. Wypełnianie ustawowych kompetencji rad rodziców pozwoli również nam, rodzicom zauważyć płynące dobrodziejstwa z rzetelnego programu profilaktyki. Efektem skutecznych działań zapobiegawczych z pewnością będzie zmniejszenie nasilenia zachowań problemowych u dzieci i młodzieży szkolnej, czyli u naszych pociech.

Monika Matelska
Psychiatra dzieci i młodzieży
 
Literatura: Szymańska Joanna PROGRAMY PROFILAKTYCZNE. Podstawy profesjonalnej profilaktyki, ORE, Warszawa 2012